Hướng dẫn dạy học buổi 2

Nhằm tăng thời lượng học tập và rèn luyện các kĩ năng cho học sinh trên một đơn vị kiến thức, tránh được tình trạng quá tải trong học tập, làm cho việc dạy học trở nên nhẹ nhàng hơn, hiệu quả hơn và tránh hiện tượng dạy thêm, học thêm ở tiểu học

I. Mục tiêu của dạy học buổi 2

   - Nhằm tăng thời lượng học tập và rèn luyện các kĩ năng cho  học sinh trên một đơn vị kiến thức, tránh được tình trạng quá tải trong học tập, làm cho việc dạy học trở nên nhẹ nhàng hơn, hiệu quả hơn và tránh hiện tượng dạy thêm, học thêm ở tiểu học

   - Là cơ hội để nhà trường dạy cho học sinh phương pháp tự học có tổ chức ngay tại trường trong khi phần lớn các gia đình phụ huynh hiện nay không có điều kiện hoặc thiếu kiến thức về sư phạm nên việc học của học sinh kém hiệu quả.

   - Việc tổ chức dạy học các môn tự chọn, phụ đạo học sinh yếu kém, bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh có năng khiếu và tổ chức các hoạt động trong dạy học 2 buổi/ngày nhằm giúp nhà trường thực hiện hiệu quả mục tiêu giáo dục toàn diện, giáo dục phân hóa nhằm can thiệp sớm quá trình hình thành và phát triển nhân cách trẻ.

II. Thực tiễn dạy học buổi 2

    Với chủ trương chung của ngành, việc học 2 buổi / ngày nhằm tăng thời lượng được học tập, giáo dục ở trường để thực hiện tốt mục tiêu giáo dục toàn diện, nhiều trường đã lựa chọn nội dung phù hợp với hình thức tổ chức nhẹ nhàng và hiệu quả, chất lượng học tập giáo dục của học sinh được nâng lên rõ rệt.

   Tuy nhiên, một số trường điều kiện cơ sở vật chất chưa đảm bảo như thiếu  phòng học, phòng chức năng; sân chơi, bãi tập chưa đạt yêu cầu; đội ngũ giáo viên chưa đủ tỉ lệ, chưa có giáo viên đặc thù nhưng vẫn tổ chức dạy học 2 buổi/ ngày. Vì vậy quỹ thời gian tăng lên chủ yếu dành cho 2 môn toán và Tiếng Việt dẫn đến buổi sáng học nội dung gì thì buổi chiều dạy lại nội dung đó. Như vậy nội dung dạy học buổi 2 chưa đạt được mục tiêu giáo dục toàn diên, đồng thời dễ gây cho học sinh nhàm chán, nặng nề và chủ quan. Mặt khác ở một số vùng khó khăn, địa bàn rộng học sinh phải đi học xa trường nhưng không tổ chức cho học sinh ăn bán trú được vì vậy học sinh phải đi về nhiều ảnh hưởng tới sức khỏe của các em. Một bộ phận không nhỏ giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp còn hạn chế về năng lực giáo dục toàn diện cho học sinh, nhất là tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp, giáo dục kỹ năng sống, dẫn đến thời lượng buổi 2 chủ yếu dành cho dạy Toán và Tiếng Việt.

III. Một số định hướng cho việc tổ chức dạy học tăng buổi và dạy học 2 buổi/ ngày.

1. Khái niệm dạy học 2 buổi/ ngày, dạy học tăng buổi.

   Dạy học 2 buổi/ngày: Là dạy học 10 buổi/tuần (mỗi ngày dạy hai buổi: sáng-chiều từ thứ hai đến thứ sáu hằng tuần), cũng có thể dạy học 9 buổi/tuần (một buổi dành cho sinh hoạt chuyên môn và các hoạt động khác), nội dung dạy học gồm toàn bộ nội dung của dạy học 1 buổi/ngày và thêm một số nội dung: thực hành kiến thức đã học; phụ đạo học sinh yếu, bồi dưỡng học sinh năng khiếu; dạy học các môn tự chọn; tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp;…

   Dạy học tăng buổi: Là dạy học từ 6 đến 8 buổi/tuần, nội dung và kế hoạch dạy học dựa trên dạy học 2 buổi/ngày, do Hiệu trưởng sắp xếp phù hợp với tình hình thực tế nhà trường và địa phương.

2.Quan điểm chỉ đạo:

   Việc tổ chức dạy học 2 buổi/ ngày được tổ chức ở những trường có đủ các điều kiện sau:

   - Học sinh có nhu cầu và có sự tự nguyện của cha, mẹ học sinh, được sự đồng ý của các cấp quản lý có thẩm quyền (UBND xã, phường, thị trấn và Phòng GD-ĐT).

   - Có đủ phòng học, phòng chức năng, có sân chơi bãi tập đảm bảo, có công trình vệ sinh sạch sẽ, đảm bảo một môi trường xanh, sạch, đẹp an toàn  để học sinh học tập cả ngày.

   - Có đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu (kể cả giáo viên  hợp đồng).

   - Những trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1, Mức độ 2 và các trường thuộc xã đạt chuẩn PCGDTH Đ ĐTMức độ 2 phải đảm bảo số học sinh được học 2 buổi / ngày theo quy định.

   Sở khuyến khích các đơn vị có đủ điều kiện tổ chức dạy học 2 buổi/ ngày, tuy nhiên những đơn vị không đủ điều kiện thì không tổ chức dạy học 2 buổi/ ngày mà chỉ tổ chức dạy tăng buổi.

3. Kế hoạch dạy học

   Kế hoach dạy học 2 buổi/ ngày và dạy học tăng buổi do các nhà trường chủ động xây dựng phù hợp với điều kiện cụ thể của đơn vị mình.  Giáo viên lựa chọn nội dung, bố trí thời gian hợp lý hướng dẫn học sinh hoàn thành các nội dung học tập trên lớp.

   Khuyến khích các trường tổ chức bán trú cho học sinh, tuy nhiên cần chú ý đến điều kiện đến tổ chức bán trú, chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm trong bữa ăn của học sinh.

   Để các trường có cơ sở thực hiện, đảm bảo các yêu cầu về nội dung, thời lượng và quan điểm chỉ đạo, Sở quy định khung chương trình tối đa cho các môn học và các hoạt động như sau:

Lớp

Lớp 1

Lớp 2

Lớp 3

Lớp 4

Lớp 5

Số tiết dạy học, giáo dục 1b/ngày (theo  QĐ16/2006/QĐ-BGD&ĐT)

22

23

23

25

25

Số tiết tăng tối đa

13

12

12

10

10

Trong đó: - Môn Tiếng Việt             

3

3

2

1

1

                  - Môn Tiếng Toán

2

2

1

1

1

                  - Các môn học và các HĐGD khác

8

7

9

8

8

   - Đối với những trường, chưa tổ chức dạy Tiếng Anh và Tin học thì không tổ chức dạy học 2 buổi/ ngày (9 buổi hoặc 10 buổi/ tuần).

   - Đối với những trường vùng núi, khó khăn, chất lượng 2 môn Toán và Tiếng Việt còn thấp thì tăng thêm thời gian Hướng dẫn tự học cho học sinh.

   - Hiệu trưởng căn cứ vào kế hoạch giáo dục và chương trình các môn học xây dựng thời khóa biểu phù hợp với đặc điểm của nhà trường và địa phương. Khi bố trí thời khóa biểu phải đảm bảo công bằng về định mức lao động được quy định tại Thông tư 28/2009/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

   - Giáo viên căn cứ vào thời khóa biểu của nhà trường, chủ động xây dựng kế hoạch dạy học phù hợp với lớp mình phụ trách. Sau khi xây dựng xong kế hoạch của lớp,  giáo viên cần phải trình kế hoạch với tổ  chuyên môn và Ban giám hiệu xem xét, phê duyệt. Sau khi được phê duyệt giáo viên phải lên kế hoạch dạy học vào phiếu báo giảng và thực hiện nghiêm túc theo kế hoạch này.

4. Nội dung và hình thức dạy học.

   Nội dung dạy học ở buổi thứ 2 tập trung vào việc thực hành các kiến thức đã học và tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động thực tế ở địa phương; giúp học sinh yếu kém vươn lên hoàn thành yêu cầu học tập, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu môn Toán, Tiếng Việt, Âm nhạc, Mỹ thuật, Thể dục;dạy học các môn và nội dung tự chọn được quy định trong chương trình , tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp và giáo dục kĩ năng sống.

   Đảm bảo việc tổ chức dạy học sao cho nhẹ nhàng, tự nhiên, phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh, lồng ghép các nội dung: Âm nhạc, Mĩ thuật, Thể dục, Hoạt động tập thể thành hoạt động tổng hợp có định hướng theo chủ đề, tăng cường các hình thức học theo nhóm, như nhóm Vẽ, Hát-Múa, Thể thao, Tiếng Anh, Tin học,…

    Để thuận lợi cho các trường trong việc lựa chọn nội dung dạy học buổi 2, Sở gợi ý nội dung giáo dục đối với các tiết tăng thêm như sau:

- Môn Tiếng Anh: Dạy - học  theo sách Letgo (đối với những đơn vị đã học theo sách Letgo từ lớp 3, năm học 2012-2013); theo sách Letslearn và sách Tiếng Anh thí điểm của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

- Môn Tin học: Dạy học theo tài liệu Cùng học Tin học quyển 1, quyển 2, quyển 3.

        -  Môn Âm nhạc, Mĩ thuật, Thể dục:

   Nên tổ chức học theo các nhóm năng khiếu để có điều kiện bồi dưỡng năng khiếu cho học sinh, có thể tổ chức thành các hoạt động. Ví dụ: học hát, múa, trò chơi âm nhạc, nghe nói chuyện và giao lưu về nghệ thuật âm nhạc,…; thi vẽ tranh theo chủ đề, vẽ tranh tập thể, thi tìm hiểu về mĩ thuật, làm quen với màu sắc, xé dán,…; trò chơi vận động, các môn thể thao tự chọn.      

        -  Môn Tiếng Việt và Toán:

   Trên cơ sở sách giáo khoa và các tài liệu dạy học 2 buổi/ngày, giáo viên căn cứ vào đối tượng học sinh, lựa chọn bài tập phù hợp để thực hành những kiến thức buổi 1 chưa được luyện kĩ; dành nhiều thời lượng cho đối tượng học sinh yếu, chậm về đọc hiểu; biên soạn nội dung riêng và dành thời gian thích hợp cho đối tượng học sinh khá, giỏi. Những lớp có nhiều đối tượng học sinh và những trường có nhiều lớp có thể phân loại đối tượng để dạy theo nhóm các đối tượng. Hình thức này nhằm phân hóa các đối tượng một cách tích cực để học sinh có nhiều cơ hội  rèn các kĩ năng và bộc lộ được khả năng của mình, có thể để sử dụng phụ đạo học sinh yếu, bồi dưỡng học sinh giỏi. Kết hợp tổ chức các hoạt động học vui để học sinh bớt căng thẳng, chẳng hạn Tiếng Việt: thi đọc diễn cảm, đọc thơ, hùng biện, kể chuyện, viết chữ đẹp,…; môn Toán: thi giải toán nhanh, toán vui, ảo thuật toán học, trò chơi toán…

     -  Hoạt động GDNGLL:

   Căn cứ vào chủ đề năm học, chủ đề từng tháng, các nội dung giáo dục lồng ghép (giáo dục môi trường, giáo dục quyền và bổn phận trẻ em, giáo dục an toàn giao thông, giáo dục kĩ năng sống,…) và tài liệu hướng dẫn tổ chức hoạt động GDNGLL do Bộ Giáo dục và Đào tạo biên soạn, giáo viên lựa chọn những nội dung phù hợp chủ đề để tổ chức các hoạt động GDNGLL cho học sinh (Hoạt động thư viện; Trò chơi dân gian; Hát, múa, đọc thơ, kể chuyện, diễn kịch; Vẽ tranh; Thể dục thể thao; Tổ chức các ngày Hội; Hoạt động kỉ niệm các ngày lễ lớn; Hoạt động tham quan du lịch; Hoạt động nhân đạo; Hoạt động giao lưu; Hoạt động môi trường; Hoạt động Đội, Sao; Hoạt động câu lạc bộ;…).

   Lựa chọn nội dung thích hợp trong tài liệu “Thực hành kĩ năng sống”để cho học sinh tiến hành nghiên cứu, trãi nghiệm và  hình thành được các kĩ năng trong cuộc sống.

IV. Tổ chức thực hiện:

   Các Phòng Giáo dục và Đào tạo cần tham mưu tốt về công tác đội ngũ, để có đủ về số lượng và đồng bộ về cơ cấu, sắp xếp bố trí đội ngũ hợp lý giữa các nhà trường, các vùng miền nhằm phát huy tốt đội ngũ giáo viên. Tích cực chỉ đạo các trường xây dựng các điều kiện để tăng số lượng học sinh được học 2 buổi / ngày và học sinh bán trú.

    Các trường cần chủ động xây dựng các điều kiện và bố trí thời gian, nội dung dạy học hợp lý phù hợp với đặc điểm của trường mình. Các Phòng Giáo dục và Đào tạo cần kiểm tra, giám chặt chẽ các điều kiện và  kế hoạch dạy học của nhà trường nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra.

Tác giả bài viết: Bộ phận phòng GD tiểu học